Giai đoạn 1986 - 2020 đánh dấu bước chuyển mình đổi mới của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH từ tư duy quản trị hành chính đơn thuần sang tư duy phục vụ nhân dân và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh Đổi mới và hội nhập quốc tế, lực lượng đã khẳng định vai trò nòng cốt trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, hiện đại hóa hạ tầng dữ liệu quốc gia và bảo đảm an toàn xã hội.
Dấu ấn nổi bật đầu tiên là vai trò tham mưu, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, chuyển từ cơ chế “xin – cho” sang đăng ký và phục vụ, tạo hành lang pháp lý minh bạch, bảo đảm quyền tự do dân chủ của công dân. Tiêu biểu: Luật Cư trú (2006): Thay đổi căn bản phương thức quản lý, hiện thực hóa quyền tự do cư trú của công dân theo Hiến pháp; Luật Căn cước công dân (2014): Đặt nền móng cho việc xác lập số định danh cá nhân duy nhất, tạo bước ngoặt trong quản trị dân cư hiện đại. Đồng thời tham mưu đơn giản hóa thủ tục: Nghị quyết số 112/NQ-CP (2017) đã mở đường cho việc bãi bỏ sổ hộ khẩu giấy, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân để chuyển sang quản lý bằng dữ liệu điện tử.
 |
Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã tiên phong dẫn dắt tiến trình hiện đại hóa hạ tầng dữ liệu quốc gia, chuyển từ quản lý thủ công sang công nghệ thông tin. Quá trình này được thực hiện bài bản qua các bước: chuyển đổi từ CMND 9 số sang 12 số (2012) và cấp Căn cước công dân mã vạch (2016). Giai đoạn 2012 - 2019 đánh dấu bước chuyển chiến lược trong việc tạo dựng nền móng cho hạ tầng số quốc gia. Dấu mốc quan trọng là việc thành lập Cục Cảnh sát đăng ký quản lý cư trú và dữ liệu quốc gia về dân cư vào tháng 10/2012, xác lập đơn vị chuyên trách để hiện thực hóa hệ thống quản trị dân cư hiện đại. Đây là nỗ lực trọng tâm nhằm thực hiện Đề án 896 (ban hành năm 2013) về đơn giản hóa giấy tờ công dân, tạo cơ sở để cải cách 1.934 thủ tục hành chính có yêu cầu thông tin công dân trên toàn quốc. Minh chứng cụ thể cho kết quả cải cách này là việc lực lượng đã tham mưu sửa đổi, bổ sung 15 thủ tục và bãi bỏ 06 thủ tục hành chính ngay trong lĩnh vực cấp CMND/CCCD.
Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH thực hiện xuất sắc vai trò “người gác cổng” cho sự bình yên của xã hội thông qua quản lý vũ khí, vật liệu nổ và các ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Cụ thể, công tác Quản lý vũ khí và pháo: đã tham mưu ban hành Chỉ thị số 406/TTg (1994) về cấm sản xuất, đốt pháo đã tạo nên chuyển biến lịch sử về kỷ cương xã hội. Trong 15 năm thực hiện Nghị định 47/CP (đến năm 2012), lực lượng đã vận động thu hồi 308.040 khẩu súng các loại, trực tiếp kéo giảm các vụ trọng án sử dụng “vũ khí nóng”. Về cải cách quản lý đặc doanh, tư duy quản lý chuyển dịch từ kiểm soát khắt khe sang tạo điều kiện thuận lợi. Việc bãi bỏ các thủ tục rườm rà tại Nghị định 96/2016/NĐ-CP và Nghị định 99/2016/NĐ-CP (về con dấu) đã rút ngắn thời gian giải quyết từ 7 ngày xuống còn 3 ngày làm việc, hỗ trợ đắc lực cho môi trường đầu tư kinh doanh.
Việc thực hiện các bước kiện toàn tổ chức mang tính đột phá từ năm 1994 đến 2019 của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc trong công tác quản trị xã hội và bảo vệ an ninh trật tự từ sớm, từ xa. “Nhằm bám sát địa bàn và giải quyết mâu thuẫn từ gốc, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã tham mưu và thực hiện các bước kiện toàn tổ chức mang tính đột phá. Tiêu biểu là việc khôi phục danh xưng Cảnh sát khu vực vào năm 1994 (theo Quyết định số 118/QĐ-BNV), thay thế cho tên gọi Công an đường phố trước đó để chuẩn hóa chức năng bám dân, nắm chắc di biến động tại địa bàn đô thị. Từ năm 1999, lực lượng đã triển khai thí điểm Cảnh sát phản ứng nhanh (CS113) tại các thành phố lớn theo Chỉ thị số 02/1999/CT-BCA, xây dựng hệ thống thường trực 24/24 giờ và trở thành “địa chỉ tin cậy” của nhân dân trong các tình huống cấp bách về ANTT. Đặc biệt, thông qua việc thực hiện Thông tư số 09/2019/TT-BCA, lực lượng đã thực hiện chủ trương đưa Công an chính quy về đảm nhiệm các chức danh Công an xã, đưa lực lượng nòng cốt về tận cấp cơ sở để thiết lập thế trận an ninh nhân dân vững chắc tại vùng nông thôn theo phương châm “xã bám cơ sở”. Trong hành trình 1986 - 2020, bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ và tinh thần tận tụy bám địa bàn, lực lượng đã xây dựng một môi trường xã hội an toàn, minh bạch, tạo tiền đề vững chắc cho công cuộc chuyển đổi số toàn diện của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Ban Biên tập