Khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, các cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp cầm súng chiến đấu kiên cường cùng bộ đội và tự vệ tại các đô thị lớn như Hà Nội, đồng thời xuất sắc bảo vệ an toàn các cuộc di chuyển của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước lên chiến khu Việt Bắc. Trong suốt thời kỳ chiến tranh, lực lượng đã triển khai mạnh mẽ các biện pháp quản lý hành chính để phục vụ chiến đấu. Nổi bật là việc thiết lập các vành đai kiểm soát hành chính và siết chặt quy định cấp giấy thông hành nhằm kiểm soát chặt chẽ sự đi lại giữa vùng tự do, căn cứ địa và vùng địch tạm chiếm. Biện pháp này đóng vai trò then chốt trong việc bao vây kinh tế địch, chống buôn lậu và kịp thời phát hiện, bắt giữ nhiều mạng lưới gián điệp, Việt gian, do thám âm mưu xâm nhập phá hoại căn cứ của ta.

Bên cạnh đó, lực lượng còn tổ chức sâu rộng và hiệu quả các phong trào quần chúng như “Phòng gian bảo mật”, “Ngũ gia liên bảo”, phát huy tối đa sức mạnh của Nhân dân trong việc giữ gìn trị an ngay tại cơ sở. Công tác vận động giao nộp và thu hồi vũ khí, vật liệu nổ từ tàn quân địch, ngụy quyền và các phần tử phản động cũng được thực hiện gắt gao, vừa tước bỏ phương tiện chống phá của kẻ thù, vừa góp phần bổ sung trang bị cho lực lượng vũ trang cách mạng.

Khi bước vào giai đoạn phản công và giành thắng lợi, lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính đóng vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ tiếp quản các đô thị, vùng mới giải phóng (như Cao Bằng năm 1950, Nam Định, Hải Phòng và Thủ đô Hà Nội năm 1954). Bằng các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu như tiến hành đăng ký hộ khẩu, quản lý hàng cơm, quán trọ và duy trì trật tự công cộng, lực lượng đã nhanh chóng ổn định đời sống xã hội, rà soát và bóc gỡ các đối tượng phản động, gián điệp cài cắm, tạo tiền đề vững chắc để khôi phục kinh tế, giữ vững an ninh trật tự và củng cố chính quyền. Những cống hiến thầm lặng nhưng đầy dũng cảm đó đã góp phần không nhỏ vào thắng lợi vĩ đại của cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ban Biên tập